Thiếu oxy trong khi ngủ có làm tăng tốc độ bệnh Alzheimer không?

Những rối loạn hô hấp trong khi ngủ có thể đóng một vai trò bất ngờ trong sự phát triển của bệnh Alzheimer. Hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, một rối loạn phổ biến đặc trưng bởi những lần ngừng thở lặp đi lặp lại vào ban đêm, khiến não bộ phải chịu những chu kỳ thiếu oxy sau đó là tái oxy hóa. Những biến động này, được gọi là thiếu oxy gián đoạn, không phải không gây hậu quả cho các tế bào não, đặc biệt là đối với các tế bào hình sao. Những tế bào này, từ lâu được coi là chỉ hỗ trợ các nơ-ron, thực tế lại hoạt động như những cảm biến oxy và điều chỉnh viêm, lưu lượng máu và loại bỏ chất thải độc hại trong não.

Khi một người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ, các tế bào hình sao của họ phải chịu căng thẳng lặp đi lặp lại. Thông thường có tác dụng bảo vệ, chúng trở thành nguồn gây mất cân bằng: chúng sản sinh nhiều phân tử gây viêm và các gốc tự do hơn, những chất gây hại cho các nơ-ron. Tuy nhiên, những cơ chế này cũng liên quan đến bệnh Alzheimer, nơi người ta quan sát thấy sự tích tụ bất thường của các protein độc hại như beta-amyloid và sự thoái hóa dần dần của các tế bào não. Các tế bào hình sao, khi mất đi chức năng bảo vệ, có thể do đó thúc đẩy sự xuất hiện và làm trầm trọng thêm các tổn thương điển hình của bệnh.

Các nghiên cứu dịch tễ học xác nhận mối liên hệ giữa ngưng thở khi ngủ và suy giảm nhận thức. Những người mắc ngưng thở nghiêm trọng có nguy cơ cao hơn phát triển chứng mất trí nhớ, bao gồm cả bệnh Alzheimer. Nguy cơ này dường như còn rõ rệt hơn ở phụ nữ sau mãn kinh, có lẽ do những thay đổi nội tiết và chuyển hóa. Ngược lại, những bệnh nhân mắc bệnh Alzheimer thường xuyên gặp các rối loạn hô hấp về đêm, gợi ý một mối quan hệ hai chiều giữa hai tình trạng này.

Việc điều trị ngưng thở bằng áp lực dương liên tục, giúp giữ cho đường thở mở trong khi ngủ, có thể mang lại một hướng đi để làm chậm quá trình suy giảm nhận thức. Bằng cách cải thiện việc cung cấp oxy cho não, phương pháp này giảm căng thẳng oxy hóa và phục hồi một phần chuyển hóa não. Mặc dù kết quả vẫn còn sơ bộ, chúng mở ra con đường cho việc quản lý tốt hơn các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi của chứng mất trí nhớ.

Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sàng lọc và điều trị ngưng thở khi ngủ, không chỉ để cải thiện chất lượng giấc ngủ, mà còn để bảo vệ não bộ trong dài hạn. Chúng cũng khuyến khích khám phá các chiến lược điều trị mới nhắm cụ thể vào rối loạn chức năng của tế bào hình sao, nhằm phá vỡ vòng luẩn quẩn giữa thiếu oxy, viêm và thoái hóa thần kinh.

Sources utilisées

Source du rapport

DOI : https://doi.org/10.1007/s11325-026-03651-w

Titre : Astrocytes at the crossroads of obstructive sleep apnea and Alzheimer’s disease: from oxygen sensing to neurodegeneration

Revue : Sleep and Breathing

Éditeur : Springer Science and Business Media LLC

Auteurs : J. Cabot; J. B. Soriano; A. Alonso-Fernández; J. J. Rodríguez; J. J. Merino; L. Cànaves-Gómez; N. Gayà-Caro; X. Busquets